AmstelveenZ interviewt Bart Wallet over zijn boek ‘Hoop en Wanhoop - Joden in Amstelveen 1930-1970’.
- 22 mrt
- 2 minuten om te lezen
In een interview met AmstelveenZ vertelt wetenschapper en hoogleraar Joodse Studies Bart Wallet over zijn onderzoek dat resulteerde in het boek ‘Hoop en Wanhoop - Joden in Amstelveen 1930-1970’.
Zijn onderzoek begon met een eenvoudige, maar indringende vraag van de initiatiefnemers van het educatief project Nooit meer teruggekomen: wie waren de Joodse inwoners van Amstelveen die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden weggevoerd en nooit meer terugkeerden? Wallet nam de onderzoeksopdracht aan en pleitte ervoor om het verhaal breder te trekken. Dat werd graag geaccepteerd door de Gemeente Amstelveen en Stichting Amstelveen Oranje, de initiatiefnemer van het project Nooit meer teruggekomen.
In de jaren 30 ontstond de Joodse gemeenschap van Amstelveen. Anders dan veel andere Joodse gemeenschappen in Nederland, die vaak al eeuwen bestonden, was deze gemeenschap nog jong. In de nieuwe wijken Elsrijk en Randwijck vestigden zich Nederlandse Joden die vanuit Amsterdam naar Amstelveen verhuisden. Tegelijk vonden ook Duitse Joden, die al vroeg voor het opkomende nazisme waren gevlucht, hier een nieuw thuis. Samen legden zij de basis voor een nieuwe Joodse gemeenschap.
Tijdens zijn onderzoek leerde Wallet veel van de slachtoffers als het ware persoonlijk kennen. Sommige verhalen raakten hem diep, zoals dat van het gezin Weening, waarvan beide ouders en drie kinderen werden vermoord. Van het jongste kind is zelfs geen foto bewaard gebleven. Het onderzoek leidde er uiteindelijk ook toe dat nieuwe namen konden worden toegevoegd aan het Joods Monument aan de Prins Bernhardlaan, zodat ook zij die lange tijd buiten beeld waren gebleven alsnog worden herdacht.
Tegelijk laat het onderzoek zien dat in Amstelveen relatief veel Joodse inwoners de oorlog overleefden. Dat kwam onder meer door gemengde huwelijken en doordat veel Amstelveners elders in Nederland konden onderduiken, terwijl in Amstelveen juist ook onderduikers van buiten de gemeente werden opgevangen.
Na de oorlog eindigde dat verhaal niet. Integendeel. Wallet beschrijft hoe Amstelveen zich ontwikkelde tot een van de weinige plaatsen in Nederland waar het Joodse leven juist weer opbloeide. Nieuwe gezinnen vestigden zich in de gemeente, bestaande initiatieven kregen een vervolg en langzaam ontstond opnieuw een hechte gemeenschap.
Die wederopbouw maakt duidelijk waarom de geschiedenis van Joods Amstelveen niet alleen over wanhoop gaat, maar ook over veerkracht en nieuw vertrouwen. Lees het volledige interview op AmstelveenZ.
Hieronder het artikel zoals het in het AmstelveenZ magazine van juni 2026 staat.
