In Amstelveen ontstond na de oorlog een bloeiende Joodse gemeenschap
- 22 mei
- 2 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 1 dag geleden
Interview in Nederlands Israelitisch Weekblad juli 2026
Waarom groeide juist Amstelveen, ondanks de verwoestende gevolgen van de Holocaust, uit tot de op één na grootste Joodse gemeenschap van Nederland? In Hoop en wanhoop onderzoekt historicus Bart Wallet deze bijzondere geschiedenis. Zijn boek laat zien hoe hoop en veerkracht uiteindelijk de overhand kregen, zonder de tragedie uit het oog te verliezen.
Wallet begint bij het Amstelveen van de jaren dertig, toen nog een landelijk dorp dat steeds aantrekkelijker werd voor welgestelde gezinnen uit Amsterdam. Onder hen waren Joodse inwoners, die vaak sterk geïntegreerd waren in de samenleving. Met de komst van Joodse vluchtelingen uit Duitsland groeide in Amstelveen ook het Joodse gemeenschapsleven. Er ontstond een minjan, de eerste synagogediensten vonden plaats in een huiskamer en later kreeg de gemeenschap een eigen synagoge aan de Randwijcklaan. Tegelijkertijd kende Amstelveen ook een opvallend sterke aanhang van de NSB. Walet vertelt in het boek welke spanningen dat meebracht in buurten.
Tijdens de bezetting veranderde alles. De anti-Joodse maatregelen volgden elkaar snel op en de meeste Joodse inwoners werden gedwongen naar Amsterdam te verhuizen, als voorportaal van deportatie. Burgemeester Haspels trok uiteindelijk een grens en weigerde mee te werken aan deze maatregel, waarna hij werd ontslagen. Zijn NSB-opvolger werkte juist actief mee aan de vervolging van de Joodse bevolking.
Toch overleefde in Amstelveen een opvallend groot deel van de Joodse inwoners. Volgens Wallet kwam dat onder meer door het relatief grote aantal gemengde huwelijken, succesvolle onderduik en de sterke sociale netwerken die al vóór de oorlog waren opgebouwd.
Na de oorlog bleek herstel allesbehalve vanzelfsprekend. Overlevenden kregen te maken met ingewikkeld rechtsherstel en moesten hun leven opnieuw opbouwen. Langzaam groeide de gemeenschap weer. De oprichting van de Algemeen Joodse Vereniging Amstelveen en Omstreken legde de basis voor een nieuw synagoge- en cultureel centrum en daarmee voor de levendige Joodse gemeenschap die Amstelveen vandaag de dag kent.
Het NIW noemt Hoop en wanhoop een belangrijke aanvulling op de Nederlandse geschiedschrijving. Het boek vertelt niet alleen het verhaal van oorlog en verlies, maar ook van wederopbouw, verbondenheid en de kracht van een gemeenschap.
Benieuwd naar alle verhalen, achtergronden en bijzondere voorbeelden uit deze geschiedenis? Lees dan het volledige artikel via de onderstaande link.
