Joods kind in de oorlog; Bernarda Esveld - Penha
- 21 mei
- 2 minuten om te lezen
"Ik heb geen kik gegeven"
Bernarda Esveld Penha is geboren toen de oorlog al was begonnen. Haar vader werkte bij KLM en het gezin woonde op het adres Landscheidingskade 56 in Amstelveen. Bekijk en luister de video.
Zij was 2 jaar oud toen zij als Joods kind moest onderduiken. Haar vader bracht haar naar een verzetsadres in de Dorpsstraat van Amstelveen. Haar oudere zus van 6 jaar en broer moesten lopen. Bernarda zat ondergedoken in Lochem en in Winterswijk, altijd met de dreiging van ontdekking. Tijdens de oorlog zag zij haar ouders niet meer terug.
Het gezin waarbij zij verbleef, zat actief in het verzet. Op de boerderij zaten meer onderduikers verborgen. Regelmatig vonden er razzia’s plaats. Tijdens een inval van de Duitsers werd Bernarda voorgesteld als een weeskind uit Rotterdam. Een andere keer was het gevaar nog groter. Onderduikers werden gezocht en een zieke vrouw verborg het meisje onder haar rok, zittend op haar schoot. Bernarda was toen nog maar drie of vier jaar oud. "Ik heb geen kik gegeven," vertelt zij. "Onbewust voelt een kind wat er aan de hand is."
Een van de meest bijzondere herinneringen is die aan haar 4 jaar oudere zus. Beiden zaten ondergedoken, maar op verschillende plekken. Tijdens kerkdiensten zagen zij elkaar soms. Haar zus wist wie Bernarda was, maar om geen risico te lopen werd daar nooit over gesproken. Bernarda wist dat niet. Alleen een vriendelijk gebaar of een pepermuntje vormde een stille verbinding tussen de twee.
De herinneringen aan de laatste oorlogsmaanden zijn nog altijd scherp. Ze moest schuilen in een ondergrondse kuil terwijl buiten werd geschoten. Ook zag zij van dichtbij de gevolgen van verraad. Een jonge verzetsman die regelmatig op de boerderij kwam, werd opgepakt en onder haar ogen gefusilleerd. 75 jaar later draagt Bernarda deze herinneringen nog steeds met zich mee.
Bernarda's verhaal laat zien hoe oorlog zelfs de jongste kinderen raakt. En hoe gewone mensen grote risico’s namen om levens te redden, indrukwekkende voorbeelden van moed en medemenselijkheid.
Bekijk en luister het persoonlijke verhaal, verteld op video, van Bernarda en andere Getuigenissen - Joods kind in de oorlog.